id=”5s7jxt”
Dolaz Nasıl Bir Yemek? Lezzet mi, Yoksa Yapmacık Bir Yaratık mı?
İzmir’de yaşıyorum, sosyal medya ise gündelik hayatımın tam ortasında. Yani, her türlü tartışmaya girmeye hazır ve neşeyle “ben de varım” diyen biriyim. Dolaz… Birçok kişi için ne yazık ki, tam da bu tartışmaya değecek bir yemek! Herkesin yemeklerin kendine göre bir yeri vardır, ama Dolaz’ın yeri nerede? Bir yemek nasıl hem kıskanılabilir hem de hor görülebilir? Gelin, Dolaz’a biraz daha cesurca ve biraz daha eleştirel bakarak bu sorulara birlikte bir yanıt bulmaya çalışalım. “Dolaz nasıl bir yemek?” sorusunun cevabını veren, her iki yüzünü de görebileceğiniz, “gerçekçi” bir yazı…
Dolaz: Tanım ve Kısa Bir Giriş
Dolaz, aslında Osmanlı’dan günümüze kalan bir yemek. Ama günümüzde, özellikle İzmir ve Ege bölgesinde daha çok biliniyor. Temel malzemeleri, buğday, un, su ve tuz. Öyle bildiğiniz pilav gibi değil, daha çok hamurumsu bir yapıya sahip. İçinde bazen et, bazen de zeytinyağı ile kavrulmuş soğan gibi eklemeler yapılabiliyor. Yani, aslında kolayca hazırlanan, bol kalorili ama içeriği itibariyle oldukça sade bir yemek. Hadi itiraf edeyim, bazı zamanlar bu basitlik hoşuma gidiyor ama çoğu zaman ise tam tersi bir hisse kapılıyorum: “Gerçekten mi?”
Dolaz’ın Güçlü Yönleri: “Nerede O Eski Lezzet?”
Bazı yemeklerin geçmişi vardır ve onları sevmek bir nevi tarihsel bir hürmettir. Bu açıdan bakıldığında, Dolaz’ın bazı güçlü yönleri var. Bunu kabul ediyorum: Mesela, çok basit malzemelerle hazırlanması insanı bazen rahatlatıyor. Günümüzde yemekler ne kadar karmaşıklaşsa da, bazen basit şeyler, insanın ruhuna iyi gelir. Dolaz da bu anlamda, “ne yapalım, elimizde bu kadar malzeme var, en iyisi bunu yapalım” diyebileceğiniz türden bir yemek. Hem pratik hem de kolayca ulaşılabilir. Bu kadarla kalmıyor; geleneksel yemeklerin o sıcak, nostaljik havası da var. Yani, Dolaz’ı yerken, bir yandan geçmişe yolculuk yapıyorsunuz gibi hissediyorsunuz.
Bunun dışında, dolaz bazen doğru malzemelerle yapıldığında ciddi anlamda lezzetli olabiliyor. Zeytinyağı ile pişmiş olanı, üzerine kavrulmuş soğan ve et eklenmiş olanı, taze baharatlarla zenginleştirilmiş hali… Bunlar gerçekten hoşuma giden bir tarafı. Ancak işte…
Dolaz’ın Zayıf Yönleri: “Gerçekten Bir Yemek Mi?”
Şimdi gelelim işin başka kısmına: Dolaz gerçekten bir yemek mi? Hayır, bu soru boşuna değil. Çünkü çoğu zaman, Dolaz bana “yemek değil, yersiz bir deneme gibi” geliyor. Hadi biraz ciddileşelim, bu yemek, sadece biraz un, su ve tuz karıştırıp pişirmekten ibaret bir şey. Bunu bir yemek olarak kabul etmek bence ciddi anlamda “yemek hilesi” yapmaktır. Gerçekten bu kadar basit bir malzemeyle, bir yemek yapıldığı zaman ona “yemek” demek bile bazen insanı zorlar. “O kadar da değil” demek isteyebilirsiniz, ama bence çok da abartmıyorum.
Dolaz’ın en büyük handikapı bana göre, sade olmasının ötesinde, neredeyse her türlü garnitürle kötüleşebilen bir yemek olması. Örneğin, içindeki etin tadı bir şekilde kaybolabiliyor. Zeytinyağı eklendiğinde yağlı ve ağır bir hale gelebiliyor. Soğan eklenirse, o zaman soğanın acılığı bu kadar sade bir tatla birleşemiyor. Bir bakıma, Dolaz her eklemeyi kabul edemiyor. Yani ona ekstra bir şeyler koyduğunuzda, ne yazık ki tadı bozuluyor. Yani, yemeklerin zaten amacına hizmet etmeyen bir yemek gibi geliyor. Biraz da sadeliğini, hatta basitliğini tartışmalı buluyorum.
Dolaz: Bir Efsane mi, Yoksa Sadece Modaya Uyan Bir Yemek mi?
Dolaz konusunda hep düşündüğüm bir diğer şey ise şu: Dolaz gerçekten bir geleneksel yemek mi, yoksa popülerlik kazanmış bir fenomen mi? Gerçekten o kadar sevilip, bu kadar yaygınlaşıyor mu? İzmir’de, Ege’de her yerde Dolaz yapmak moda. Ama bu, ona duyulan gerçek bir sevgi mi, yoksa basitliğin popülerliği mi? Yani, sadece mecburiyet ve eski bir geleneği yaşatma çabası mı? Zaten, yavaş yavaş “dolaz” her mutfağın menüsünde yer alırken, sanki bir şeyin kalitesi giderek düşüyor gibi. Bunu kabul edelim, bence Dolaz’ın popülerliği her geçen gün bir parça daha değer kaybediyor. Çünkü insanlar Dolaz’ı gerçekten seviyorlar mı, yoksa modaya uyuyorlar mı? Öyle ya, birkaç yıl önce, Dolaz’ı evinde yapan biri, “Vay, ne kadar farklı!” diye alkışlanırken, şimdilerde aynı yemek, sıradan bir seçenek haline geldi. İşte buna “yemek kültürü” derim, ama buna ne kadar katılmak gerekiyor, onu gerçekten bilmiyorum.
Dolaz: Bir Zamanlar Bunu Yedik, Şimdi Ne Oldu?
Bir zamanlar, Dolaz çok farklı bir anlam taşıyordu. Ama şimdilerde, sadece sıradanlaşan ve neredeyse yemek menülerinin zorunlu bir parçası haline gelen bir yemek oldu. Yani sormak gerek: Bu kadar sade bir yemek, gerçekten kültürel bir miras mı? Yoksa sadece zamanla basitleşmiş, artık tadı bile kaybolmuş bir yiyecek mi? 2010’lardan sonra Dolaz’a bakış açımda büyük bir değişim oldu. Artık sıradanlaştığı ve kaybolduğu hissine kapılıyorum. Bu, sadece benim algım mı? Ya da gerçekten Dolaz’ın eski özgünlüğünü kaybettiği ve modernleşen bir dünyanın içinde daha az anlam taşıdığı doğru mu?
Aslında, “Dolaz nasıl bir yemek?” sorusunun cevabı kişisel bir yolculuk gibi: Bazen bir nostalji, bazen ise aşırı basitliğin kurbanı olan bir yemek. Sonuçta, Dolaz’ın geleceği, aslında bize ait. Onunla ilgili tartışmalar ne kadar derinleşirse, belki de onun bu geleneksel formu her zaman bir şekilde hayatta kalacak. Ama bir yemek ne kadar basit olursa, ne kadar sade kalırsa, insan bir noktada ona karşı duyduğu saygıyı yitirebilir. Bence bu noktada asıl mesele, gerçekten “yemek” diyebileceğimiz bir şeyin olması. Yoksa, Dolaz gerçekten “yemek” sayılabilir mi?